BOMEN OVER BOMEN – 2/ DE TOEKOMST VAN ONZE BINNENSTAD

| jaar 5 | nummer 197 |

| 21-01-2018 | 11.00 uur |


 

| BOMEN OVER BOMEN – 2 |  

 

Vorige week was het openingsartikel “bomen aan de Rijtuigweg” en ook de week daarvoor besteedde ik in het artikel “storm” aandacht aan de bomen aan de Rijtuigweg.

Afgelopen week kwam er een tweede stevige storm over Nederland en Bergen op Zoom en vielen er vele bomen aan de Rijtuigweg en elders in Bergen op Zoom en Nederland. Vallende bomen leveren ernstig gevaar op en dat gevaar dient, indien mogelijk, voorkomen te worden. Als gevolg van de twee stormen en de daardoor gevallen bomen aan de Rijtuigweg neemt de gemeente nu gepaste maatregelen. De vraag is nu: is het genoeg? Maar ook, als het over het onderhoud gaat, was het genoeg? En tot slot, voor de bomen aan de Rijtuigweg en voor de bomen elders in onze bebouwde kom en langs onze wegen: wat leren we er van?

Voor de bomen aan de Rijtuigweg is het goed dat de gemeente deze week besloten heeft de acuut gevaarlijke bomen (58 in getal), die instabiel zijn geworden, op korte termijn te kappen. Het is ook goed dat er een onderzoek wordt gestart naar de andere bomen aan de Rijtuigweg, om te kijken wat hun conditie is. Het doel van het onderzoek, omschreven in gemeentelijk aankondiging, is dat het onderzoek “zal moeten uitwijzen wat het uiteindelijke kwaliteitsbeeld is van het resterende bomenbestand”. “Op basis hiervan zal de gemeente een omvormingsplan maken waarbij de boomstructuur van de Rijtuigweg geheel of gedeeltelijk dan wel gefaseerd (afhankelijk van het kwaliteitsbeeld) zal worden omgevormd naar een nieuwe boomstructuur”. Dat lijkt een logisch en goed plan. Als reactie hierop bereiden een aantal fracties een motie voor die er op neer lijkt te komen: haal alles er maar uit en vervang ze door geheel nieuwe bomen.

Ondanks dat mijn collega’s van de BSD fractie aan deze motie meewerken en deze naar alle waarschijnlijkheid willen steunen vind ik dat niet z’n goed idee. Stormen en ziekten zijn een natuurlijk proces. Die uiteindelijk, mede door genetische selectie, tot een gezonder bomenbestand leiden. Helder is dat in een stad en langs wegen we de gevaren die deze natuurlijke selectie veroorzaakt niet kunnen accepteren. Dus gevaarlijke, instabiele of zieke bomen moeten in een bebouwde omgeving als de Rijtuigweg zo snel mogelijk gekapt of aangepakt worden! Gezonde bomen moeten echter gespaard kunnen worden. Want de genetische kwaliteit die maakt dat ze gezond zijn gebleven is nodig om op termijn het bomenbestand, in dit geval kastanjes, resistent te laten worden tegen bijvoorbeeld de kastanjeziekte. Dit kan leiden tot een ander, divers straatbeeld, met jonge en oude bomen en verschillende boomsoorten. Is dat minder mooi? Dat is maar hoe je dit soort zaken beleeft. Ik vind jong en oud door elkaar juist wel mooi. Dat is het leven.

Het verbijstert mij in de discussie dat de gemeente rigoureus snoeien (kandelaberen) om problemen en gevaren voor de toekomst te voorkomen afwijst. De bomen, in dit geval kastanjes, zouden daarmee hun specifieke profiel (kruin opbouw) verliezen. Dat is waar. Maar als daarmee gevaar wordt voorkomen en verder de boom zich kan ontwikkelen, wat is daar dan het bezwaar tegen? Als voorbeeld noemde ik vorige week de kastanje op de hoek Noordsingel/ Thomas de Rouckstraat voor het pand van kapsalon Schapendonk. Deze kastanje was in 2004 ernstig aangetast door de kastanjeziekte. Mede op mijn aandringen werd hij niet gekapt maar gekandelabeerd. Nu 13 jaar later staat hij er nog en heeft zich prachtig ontwikkeld en hij heeft vermoedelijk een resistentie ontwikkeld tegen de kastanjeziekte. Hij is volledig hersteld. Hij ziet er niet zo mooi kastanjeachtig uit als de ander kastanjes in die straat. Maar wat is daarvan het probleem?

Ik vind dat bomen, net als mensen, recht hebben op een goed en zo mogelijk lang leven. Dat kan voor een beperkt aantal kastanjes aan de Rijtuigweg ook! Velen zullen gekapt moeten worden dat is zeker maar er kunnen er ook gespaard worden door ze te kandelaberen.

Als het over het onderhoud gaat is de vraag een stuk makkelijker te beantwoorden. Dat was in het verleden niet goed genoeg! Want helder is dat veel van de nu gevallen bomen ernstig ziek waren en daarmee gevaarlijk. Ook is vast te stellen dat een aantal van de gevallen bomen en de bomen die nu snel gekapt moeten worden reeds lang gevaar opleverden voor de omgeving. Die hadden dus al lang preventief gekapt moeten worden. Het onderhoud aan de Rijtuigweg, maar ook elders, is ver onder de maat geweest. Dat zal in de toekomst dus anders moeten.

Tot slot moet de vraag: wat leren we ervan? beantwoord worden. Wij zullen daarbij verder moeten kijken dan de Rijtuigweg. In onze gemeente staan langs de wegen en in de bebouwde kom, zowel op gemeentelijke grond als in particuliere tuinen, veel potentieel gevaarlijke bomen die onze preventieve aandacht verdienen. Hierbij moet betrokken worden de verandering die het klimaat in hoog tempo doormaakt. Het aantal en de kracht van stormen zal volgens klimaatprognoses toenemen. Nu waren het twee winterstormen, die, ondanks dat de bomen bladerloos waren, enorm veel schade veroorzaakten en bomen velden. Dit soort stormen in de zomer kunnen helemaal desastreus zijn. Ook lokale buien zoals in 2016 in Limburg en Oost-Brabant zullen vaker voor gaan komen.  Ook wervelwinden zullen in Nederland steeds vaker voor gaan komen. Dit alles vereist een andere aanpak en een ander bomenbeheer. Hierbij zouden bepaalde boomsoorten, die meer risico lopen op stormschaden, niet meer aangeplant moeten worden of een ander beheer vergen waarbij bijvoorbeeld door kandelaberen de boom minder kwetsbaar wordt voor stormschaden.

hoeveel van deze bomen staan er straks nog

Voor Bergen op Zoom betekent dit een politieke afweging waarbij de politiek, wat mij betreft, open moet staan voor stevig preventief onderhoud inclusief kandelaberen. Dat kost meer geld voor boomonderhoud en kan de keuzes in soorten bomen beperken. Voor nu is het nodig dat op korte termijn niet alleen naar de bomen op de Rijtuigweg wordt gekeken, maar in de gehele gemeente. Want ik kan meer bomen aanwijzen die bij beschouwing op mogelijke stormschades preventief onderhoud vergen. Dus oogkleppen af en aan de slag, zodat Bergen op Zoom qua bomenbestand en onderhoudssituatie de (storm)toekomst aan kan en burgers geen gevaar lopen en ook inheemse bomensoorten, zoals kastanjes, ook voor de toekomst behouden blijven en door natuurlijke selectie een gezond genen bestand kunnen krijgen. Een door mij gewenst ‘groen Bergen op Zoom’ verdient onze aandacht!    

Louis van der Kallen

 


 

| DE TOEKOMST VAN ONZE BINNENSTAD |  

 

Afgelopen week waren er weer de gebruikelijke commissievergaderingen als voorbereiding op de raadsvergadering de komende week. Prominent op de agenda van de commissie Stad & Ruimte stond de uitwerking motie Westersingel. De agenda van de commissie Burger & Bestuur werd vooral gedomineerd door de agendapunten Brede aanpak van de Binnenstad en de keuze voor een gebiedsprofiel daarbij.

In beide vergaderingen werd met grote betrokkenheid van de commissieleden deelgenomen aan de discussies en waren de ideeën, suggesties en vergezichten haast eindeloos. Heel creatief en ambitieus maar realistisch, ik heb er mijn twijfels bij. Bovendien werden plannen en wensen naar voren gebracht waarbij een integrale visie ontbreekt.

In het verleden zijn er oneindig veel visies ontwikkeld, zijn er stapels notities uitgebracht en zijn er bakken met geld uitgegeven om de binnenstad van Bergen op Zoom mee te nemen in de vaart der volkeren. Was het allemaal nutteloos en weggegooid geld? Nee, zover wil ik niet gaan. Maar al die exercities en de daarbij ingezette middelen hadden wel een paar dingen gemeen. Er was  onvoldoende oog voor een integrale benadering en dito aanpak en de kosten werden hierbij onevenredig verdeeld over de diverse belanghebbenden. De gemeente draaide nagenoeg voor alle gemaakte kosten op. Als voorbeeld noem ik de ruim 20 miljoen gulden die de belastingbetaler heeft moeten betalen voor een, op zich schitterende bestrating van de binnenstad. Door onhandig opereren van het toenmalig college (1998) en door een gebrek aan goede communicatie verzette de raad zich tegen het heffen van baatbelasting van belanghebbenden waaronder de ondernemers en winkeliers in de binnenstad.

Volgens het college zijn een groot aantal stakeholders/ belanghebbenden betrokken bij het proces  om te komen tot uitvoering van de Brede aanpak van de Binnenstad. Het ligt dan ook voor de hand serieus te bezien hoe de kosten, die voor dit proces moeten worden gemaakt, evenredig worden verdeeld tussen de belanghebbenden.

Het college stelt de raad nu opnieuw voor besluiten te nemen en middelen beschikbaar te stellen om de binnenstad toekomstbestendig te maken. In deze bestuursperiode is daarvoor al veel geld uitgetrokken. Voor het (begeleidend) proces om tot het realiseren van de ambities te komen, is er voor 2016, 2017 en 2018 jaarlijks € 500.000,- (totaal dus € 1.500,000,-) beschikbaar gesteld. Wat daarvoor nu precies gedaan is blijft voor mij onduidelijk. Zo zouden volgens het college in 2016 de eerste successen zijn behaald en werden in 2017 de eerste resultaten geboekt. Welke concrete successen en welke concrete resultaten worden niet genoemd.

Vervolgens stelt het college 4 strategische lijnen voor waarop de focus dient te liggen:

  1. Aanpak leegstand
  2. Aantrekkingskracht voor bezoekers vergroten
  3. Drempels wegnemen voor bezoekers
  4. Meer bezoekers trekken

Volgens mij wordt met de lijnen b, c en d hetzelfde bedoeld namelijk meer bezoekers trekken door de aantrekkingskracht van de binnenstad te vergroten en drempels voor bezoekers weg te nemen.

Vervolgens worden er 9 projecten voorgesteld die een ding gemeen hebben namelijk het ontbreken van concreet te bereiken resultaten. Veel tekst weinig concrete cijfers en aantallen. Vervolgens stelt het college de raad voor om een keuze te maken uit drie gebiedsprofielen. Een keuze uit welke functies we in de toekomst willen en waar in de binnenstad. De voorkeur van het college gaat daarbij uit naar “publieksgerichte gebieden” met daarbij een mix van winkels en andere publieksgerichte functies in het hart van de binnenstad en het oostelijk deel. Voor de aanloopstraten w.o. Bosstraat, Lievevrouwestraat en Steenbergsestraat zal de nadruk in de toekomst moeten komen te liggen op wonen en publieksgerichte functies. Om de leegstand in het hart en oostelijk deel van de binnenstad in te vullen zullen de winkels van deze drie aanloopstraten, op termijn, moeten verdwijnen(geen uitbreiding meer, een uitsterfbeleid).

Voor de BSD-fractie is eigenlijk geen van de drie gepresenteerde gebiedsprofielen aanvaardbaar. Het ontbreekt volgens de fractie aan een antwoord op de volgende elementaire vragen: 

  1. Waarin onderscheidt de binnenstad van Bergen op Zoom zich nu precies en hoe kunnen we de daarbij veronderstelde potenties tot ontwikkeling brengen in concurrentie met andere binnensteden?
  2. Aan welke minimale basiseisen dient daarbij voldaan te worden?
  3. Hoe en door wie dient deze ontwikkeling ter hand genomen en betaald te worden?
  4. Welke rolverdeling wordt er in het proces gehanteerd? 

Het nu voorgestelde gebiedsprofiel is niet helemaal congruent met andere visies en ambities van college en raad. Zo is een groot deel van de raad erg enthousiast over het eventueel weer open maken, lees bevaarbaar maken van de gedempte haven. Een mooie ambitie die overigens veel geld zal kosten. Maar het zal ongetwijfeld leiden tot een flinke toename van het aantal bezoekers  aan het westelijk stadsdeel.  Maar zullen deze bezoekers ook geprikkeld worden om het gebied waar de winkels zijn voorzien te bezoeken? Winkels in de Lievevrouwestraat zullen die rol zeker niet kunnen vervullen, want daar vindt het college van dat die in de toekomst in deze straat dienen te verdwijnen. En hoe realistisch is het te  verwachten dat bezoekers van het succesvolle winkelcentrum De Zeeland te bewegen zouden zijn ook de binnenstad te bezoeken, terwijl het college de raad voorstelt om de winkelfunctie in juist de Bosstraat en de Lievevrouwestraat af te bouwen? Straten die het dichtst bij De Zeeland zijn gesitueerd. Daar komt nog bij dat juist in de aanloopstraten veel winkelpanden eigendom zijn van de ondernemers. Zij zullen bij de keuze van het college hun pensioenvoorziening, die voor een belangrijk deel in hun pand zit, zien slinken, terwijl juist de pensioenfondsen en institutionele beleggers de waarde van hun onroerend goed zien stijgen in het oostelijk deel en centrum. Bovendien zien we een ontwikkeling dat juist in deze straten winkelpanden, die na een geruime tijd leeg te hebben gestaan, weer een speciaalzaak herbergen achter een kwalitatief mooie  en authentieke gevel.

Om tot een succesvolle en duurzame toekomst voor onze binnenstad te komen zullen aan een aantal voorwaarden moeten worden voldaan:

  1. Een helder en duidelijk antwoord op de eerder door mij geformuleerde 4 elementaire vragen
  2. Aan de basisvoorzieningen dient voldaan te worden (een voor bezoekers aantrekkelijk parkeerbeleid, goede en evenwichtig spreiding van fietsenstallingen, heldere en uniforme opening- en sluitingstijden van winkels, een schoon en veilig openbaar gebied)
  3. Bezoekers en consumenten moeten zich welkom voelen door enthousiaste “gastheren en gastvrouwen”
  4. Zorg voor een hoge attractiewaarde van de binnenstad voor bezoekers. Laat ze zich aangenaam verrast voelen en verleidt ze naast het winkelen ook kennis te nemen van de historische en monumentale parels van onze binnenstad (intratuin-concept)

Tot slot. Zaterdagmiddag ontmoette ik een echtpaar uit Hoorn. Zij hadden voor een meerdaagse trip naar Bergen op Zoom gekozen vanwege de cultuur-historie en monumentale binnenstad.

Wandelend door het westelijk “publieksgericht gebied” troffen zij een winkel(tje) aan met in de etalage een aantal aantrekkelijke producten. Alleen de winkel was gesloten het was toen 11.30 uur.

Het is vijf voor twaalf voor de binnenstad daarom is het volgende belangrijk:

  • Strategische keuze maken
  • Ondernemers neem je verantwoordelijkheid
  • Samen doen is beter dan alleen

Piet van den Kieboom

 


Boekenlegger op de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *